Ba cách kết thúc câu: 해요, 합니다, 해

Một câu, ba cái đuôi

학교에 가요. 학교에 갑니다. 학교에 가. Cả ba câu cùng một nghĩa: “(tôi) đi đến trường”.

Chỉ từ cuối cùng khác nhau. Thứ thay đổi không phải nội dung, mà là thái độ của người nói với người nghe. Tiếng Việt làm việc này bằng cách đổi từ xưng hô – tôi, tớ, mình – và thêm “ạ”; tiếng Hàn đổi đuôi của động từ.

Câu thứ nhất là lối của bạn, lối bạn đã nói suốt khoá học. Hai câu kia bạn sẽ nghe và đọc thấy; bài này dạy bạn nhận ra chúng, không yêu cầu bạn nói.

Lối trang trọng: -ㅂ니다 / -습니다

가요 → 갑니다. 해요 → 합니다. 먹어요 → 먹습니다.

Đuôi này gắn vào gốc. Gốc kết thúc bằng nguyên âm: ㅂ xuống làm phụ âm cuối của âm tiết cuối, rồi đến 니다 – 가 → 갑니다, 하 → 합니다. Gốc kết thúc bằng phụ âm: thêm 습니다 – 먹 → 먹습니다.

Khi đọc, ㅂ đứng trước ㄴ thành âm [ㅁ]: bạn nghe [감니다], [함니다], [먹씀니다]. Chính tả vẫn luôn là ㅂ. Nghe thấy [니다] ở cuối câu là bạn biết mình đang nghe lối trang trọng.

Bạn đã dùng đuôi này từ lâu

감사합니다, 만나서 반갑습니다, 죄송합니다, 잘 먹겠습니다: cả bốn đều ở lối 합니다. Vì thế ngay từ đầu chúng đã nghe khác những câu còn lại. Đó là những câu cố định, nên bạn cứ tiếp tục nói như cũ.

이에요 / 예요 trong lối này thành 입니다, dù trước nó là phụ âm hay nguyên âm: 학생입니다 – tôi là học sinh.

Người Hàn dùng 입니다 khi tự giới thiệu trong buổi phỏng vấn hay trước đám đông.

입니다 đọc là [임니다].

Câu hỏi trang trọng, và nơi bạn nghe lối này

Câu hỏi kết thúc bằng ㅂ니까? hoặc 습니까?: 어디에 갑니까? – anh (chị) đi đâu ạ? 안녕하십니까? là dạng trang trọng của 안녕하세요.

Bạn sẽ nghe lối này chứ ít khi phải nói: loa trên sân ga (지하철이 옵니다 – tàu điện ngầm đang đến), bản tin thời tiết (오늘 날씨는 맑습니다 – thời tiết hôm nay quang đãng), bài phát biểu, nhân viên nói với khách hàng.

Trong trò chuyện thường ngày, dùng nó với người đối diện nghe cứng và xa cách.

옵니다 đọc là [옴니다], 맑습니다 là [막씀니다].

Lối thân mật 반말: bỏ 요

가요 → 가. 먹어요 → 먹어. 뭐 해요? → 뭐 해?

Lối này tên là 반말. Cách dựng không thể đơn giản hơn: lấy 요 đi, không đổi gì khác. Câu hỏi vẫn chỉ được đánh dấu bằng giọng lên ở cuối câu, như trong lối 해요.

Nhìn ngược lại, bạn thấy 요 chính là mảnh mang sự lịch sự trong mọi câu bạn đã nói: bỏ nó đi là bỏ luôn phép lịch sự.

이야 / 야, và 반말 dành cho ai

저는 학생이에요 → 학생이야. 저는 의사예요 → 의사야. Sau phụ âm cuối là 이야, sau nguyên âm là 야.

반말 dành cho bạn thân cùng tuổi, trẻ em, người trong nhà – hoặc khi người kia đề nghị bỏ 요. Với bất kỳ ai khác, nhất là người lạ hay người lớn tuổi hơn, nó là thất lễ: cũng như xưng “mày – tao” với người mới gặp.

Vì thế hãy giữ lối 해요. Nó đủ lịch sự cho gần như mọi người, và không ai phật lòng khi bạn dùng nó.

Ba câu thường ngày ở cả ba lối

Theo thứ tự trang trọng – lịch sự – thân mật:

Cảm ơn: 감사합니다 – 고마워요 – 고마워. Chào: 안녕하십니까? – 안녕하세요 – 안녕. Xin lỗi: 죄송합니다 – 미안해요 – 미안해.

안녕 giữa bạn bè dùng cả khi gặp lẫn khi chia tay. 고마워요 đến từ 고맙다: lại là ㅂ đổi thành 우 của bài thời tiết.

Cột ở giữa lúc nào cũng an toàn. Riêng lời cảm ơn và xin lỗi, 감사합니다 và 죄송합니다 vẫn là lựa chọn tốt nhất với người lạ.